هنردرمانی

هنر درمانی شیوه ی مدرن و لذت بخشی از درمان

تا چه اندازه با هنر درمانی آشنا هستید؟
آیا تاکنون یکی از نزدیکان و یا آشنایان شما با مشکلات اختلالی مربوط به مسائل روانی مواجه بوده است؟
چه روش های درمانی را در راستای وضعیت وی بکار گرفته اند؟
هنر درمانی و یا شیوه های پزشکی و مصرف دارای مختلف؟
شاید از خود بپرسید اصلا هنر درمانی به چه معناست؟

این شیوه هنر درمانی در عصر حاضر به عنوان یک علم کاملا کاربردی معرفی شده است و به عنوان یکی از شاخه های تازه تاسیس روانشناسی مطرح می گردد.
در ادامه به بررسی جامع این شیوه درمانی مدرن می پردازیم.

تاریخچه هنر درمانی

انسان ها در طول تاریخ به طرق مختلفی با یکدیگر ارتباط برقرار کرده اند.
استفاده از هنر و تصاویر هنری یکی از طرق ارتباطی و غیر کلامی انسان ها برای بیان درونیات و خواسته های خود بوده است
با این حال چنین اعمالی را نمی توان به معنای واقعی هنر درمانی و بخش خاصی از این شیوه درمانی نوین دانست.
هنر درمانی به عنوان یک روش مدرن در روانشناسی اواسط قرن بیستم به وجود آمد.
سابقه چندانی در ایران ندارد.
اما با وجود سابقه کم با نتایج بسیار موفقی همراه بوده و بسیاری از افراد را با توجه به اختلالات روانی مختلف تحت حمایت های درمانی قرار داده است.
در ادامه به تشریح و تبیین دقیق تر و علمی تر این شیوه درمانی کاملا نوین می پردازیم.

هنر درمانی چیست؟

هنر درمانی فرایندی است که طی آن فرد وارد عرصه هنر شده و می تواند ضمن کسب یک تجربه جدید، درونیات خود را در ابعاد مختلف هنر و از جمله نقاشی بیان نماید.
این هنر ممکن است اقسام مختلفی از:
طراحی
رنگ آمیزی
نقاشی
مجسمه سازی
و مواردی از این قبیل باشد.

استفاده از نقاشی متداول ترین شیوه درمانی و شناخت درونیات فرد به شمار است.
بیان این عوطف منجر به تخلیه خشم، کنترل هیجان، کاهش استرس و تسلط بر عواطف می گردد.

کسب تخصص در هنر درمانی بر پایه نظریه های شخصیتی در علم روان شناسی، توسعه انسانی، نظام خانوادگی و آموزش هنر بوده و تحصیل در دو رشته روانشناسی و هنر را می طلبد.
متخصصان این رشته با ایجاد ارتباط بین رشته های ذهنی مربوط به احساسات و تصاویر هنری قادر به ادراک واقعی عواطف ناگفته فرد در ناخودآگاه وی می باشند.
اغلب این عواطف بسیار کهنه بوده و در اعماق ذهن و باورهای فرد رخنه نموده و تمامی عملکرد ذهنی و فیزیکی وی را تحت تاثیر قرار می دهند.

خودآگاهی برترین هدف هنر درمانی

انسان ها اغلب دارای برخی عواطف شناخته نشده و مسائل روانی حل نشده ای هستند که اصولا ریشه در دوران نوزادی و خردسالی دارد.
با این حال در صورت عدم درمان، تمام طول عمر انسان را همراهی نموده و محدوده احساسات وی را ترسیم می کنند.
در بسیاری از مواقع  فرد به صورت واقعی بر احساسات خود مسلط نبوده و نمی تواند درک جامعی از خلقیات خود داشته باشد.
این خودناآگاهی بزرگترین معضل شناختی است که مورد توجه هنر درمانی قرار داشته و سعی در رفع آن می نماید.
هنر درمانی با هدف افزایش خودآگاهی پا به عرصه علم روانشناسی گذاشته است.
و در بسیاری از افراد تحت آزمایش بویژه در کشورهای غربی امتحان خود را به خوبی پس داده است.
بنابراین می توان بدین صورت بیان نمود که:

دست یافتن به خود آگاهی و به عبارت دقیق تر دست یافتن به خودشناسی، مهمترین هدف از خلق هنر درمانی بوده است.

در واقع زمانی که از کنترل احساسات و عواطف درونی سخن می گوییم به صورت واقعی خود آگاهی را مورد توجه قرار داده ایم.

هنر درمانی در روان شناسی چیست؟

همانگونه که مشخص گردید هنر درمانی در حیطه علم روانشناسی قرار دارد.
روانشناسی به دنبال تجویز دارو و یا دیگر روش های پزشکی نیست.
بلکه با استفاده از طرق شناختی سعی در رفع مسئله ایجاد شده دارد.
در واقع می توان گفت هر نوع درمانی که سعی در شناخت مسائل درونی و روانی انسان ها داشته باشد در محدوده علم روانشناسی قرار دارد.
و با هدف ایجاد آرامش روحی و تسلط اصولی بر اعمال و افکار فرد به صورت خود آگاهانه صورت می گیرد.
این حیطه از علم روانشناسی با عنوان روانشناسی هنر نیز خوانده می شود.
و روانشناس باید قواعد شخصیتی موجود در تصویر خلق شده توسط بیمار را به درستی آنالیز کرده و آن ها را در راستای افزایش خود آگاهی فرد بکار گیرد.
شناخت روحیات درونی فرد و اختلالات نهفته مهمترین بخش هنر درمانی است.
در صورت درک صحیح می تواند به یک نتیجه درمانی کاملا موفق منجر گردد.

انواع هنر درمانی

هنر درمانی با توجه به تعداد افرادی که وارد عرصه درمان فرد شده اند به انواع مختلفی دسته بندی می شود.

این دسته ها عبارتند از:

  • هنردرمانی تک نفره و یا انفرادی که توسط یک روانشناس هنری صورت می گیرد.
  • هنر درمانی گروهی که توسط گروهی از متخصصین هنر درمانی صورت گرفته و برای افرادی با اختلالات شدید به کار می رود.
  • هنر درمانی خانوادگی که طی آن برخی از اعضای خانواده بیمار نیز وارد فرایند درمان شده و به مراحل شناختی بیمار دست پیدا می کنند.
  • هنر درمانی حوزه بسیار گسترده ای دار.

و برای تمام افرادی که به گونه ای با اختلالات روانی و آسیب های اجتماعی رو به رو هستند بکار می رود.
در یک توضیح کلی می توان افراد ذیل را مشمول هنر درمانی و اقدامات مشترک هنر و روان شناسی با هدف دستیابی به سلامت روحی و روانی دانست:

  • کودکانی که برای یادگیری با ناتوانی های مختلف مواجه هستند.
  • بزرگسالانی که به علل مختلف از جمله آسیب های اجتماعی دچار استرس های شدید و آزار دهنده هستند.
  • کودکانی که در محیط خانه و یا مدرسه و حتی اجتماع مشکلات رفتاری جدی و برخوردهای نابهنجار از خود بروز می دهند.
  • افراد و به ویژه کودکانی که به صورت ژنتیکی با اختلالات روانی متولد می گردند.
  • کودکان و بزرگسالانی که با مشکل تروما مواجه هستند.
  • تروما به مسائل روانی ناشی از جدایی و یا از دست دادن یکی از عزیزان و مسائلی از این قبیل گفته می شود.
  • بیمارانی که به جراحات مغزی دچار شده و با مشکلات شناختی رو به رو شده اند.

لازم به ذکر است که این مجموعه حصری نبوده و بسیاری دیگر از افراد با مسائل روانی مختلف در این دسته قرار می گیرند.

هنر درمانی برای چه نوع بیماری هایی موثر است؟

همانگونه که اشاره شد اختلالات روانی و آسیب های اجتماعی مهمترین معضلات روانی در عصر حاضر هستند که هنر درمانی در خصوص آن ها مطرح شده است.
اختلالات روانی و آسیب های اجتماعی در تمامی گروه های سنی مطرح می گردند.
با این حال تاثیرات منفی بسیاری را بر کودکان و سالمندان  گذارده و آن ها را با آسیب های جدی مواجه می کند.
اختلالات روانی و آسیب های اجتماعی یک بیماری خاص و یا مشخص نبوده.
و مسائل روانی بسیاری در زیر مجموعه آنها قرار می گیرد.
بهتر است برای اطلاع از این دو مشکل روانی با مطالعه ادامه این مقاله ما را همراهی نمایید.

منظور از اختلالات روانی چیست؟

اختلال روانی گونه ای کژکاری روانی است که با علائم ذیل نمایان می گردد:

  • اختلال شناختی
  • اختلال کنترل هیجان
  • اختلال کنترل رفتاری محسوس
  • نقص کارکردی در فرایندهای جسمانی، روانی و رشد بدنی
  • اختلال روانی با اختلال جدی در جوانب مختلف زندگی فرد از لحاظ شخصی، خانوادگی و اجتماعی همراه است.
  • اختلال روانی کنترل نشده با رفتارهای نابهنجار و غیر عادی جلوه گر شده و تمامی ارتباطات شخص را  تحت تاثیر قرار می دهد.

دقت کنید که اختلال روانی یک بیماری است و نباید به عنوان یک برچسب نامطلوب مورد استفاده واقع گردد.
در گذشته افرادی که از اختلالات روانی رنج می برند به شدت مورد سرزنش و مجازات های خانوادگی و اجتماعی قرار می گرفتند.
اما امروزه با پیشرفت علم روان شناسی، اطلاعات تخصصی بسیاری از افراد نسبت به این بیماری افزایش یافته و بیش تر به عنوان یک اختلال روانی و نیاز به درمان شناخته می شوند.

آسیب اجتماعی به چه معناست؟

آسیب های اجتماعی به دو گونه آسیب های سنتی و آسیب های نوظهور تقسیم می شوند.
آسیب های سنتی به گونه ای از فرایندهای رفتاری ناشی از رفتاری های نابهنجار در:
محیط خانواده، مدرسه، اجتماع و مواردی از این قبیل گفته می شود.
اما آسیب های اجتماعی نوظهور به آسیب های رفتاری مبتنی بر انقلاب صنعتی و پیشرفت های پس از آن گفته می شود.
هم اکنون دنیای مجازی به عنوان مهمترین بخش از این پیشرفت ها شناخته می شود.
مسائلی همچون بزهکاری، طلاق، خودکشی، سو مصرف مواد مخدر و مسائلی از این قبیل به عنوان آسیب اجتماعی شناخته شده اند.
و با آسیب های اجتماعی متعددی برای دیگر اعضای یک خانواده و حتی دوستان و نزدیکان وی همراه است.

هنر درمانی و فواید آن

آیا هنر درمانی رده سنی خاصی دارد؟

شاید از خود بپرسید که هنر درمانی برای چه افرادی کاربرد دارد؟
در پاسخ به این سوال باید بیان داریم که هنر درمانی برای تمامی افرادی که قادر به استفاده از ابزارآلات هنری و خلق تصاویر بصری باشند قابل استفاده بوده و شامل کودکان و خردسالان و حتی سالمندان نیز می گردد.
فردی که مورد هنر درمانی واقع می گردد باید قدرت خلق تصویر و یا رنگ آمیزی را برای ابراز عواطف و تخلیه احساسات نهفته داشته باشد.
در واقع هنر بدون روانشناسی به خلق تصاویر و سنجش روحیات برون گرایانه و تکنیک های حرفه ای برای خلق تصویر می پردازد
اما زمانی که با روان شناسی آمیخته شود به ادراک مفاهیم شناختی و روحیات درونی خواهد پرداخت.
بررسی روحیات درونی به رده سنی خاصی محدود نمی گردد و افراد خردسال تا سالمندان را در بر می گیرد.

آیا هنر درمانی می تواند بهترین روش درمان برای کودکان باشد؟

هنر درمانی در میان کودکان مبتلا به اختلالات روانی و آسیب های اجتماعی بسیار متداول تر بوده و کاربرد بیشتری دارد.
چرا که کودکان بیش از دیگر رده های سنی قادر به خلق تصاویر مبتنی بر روحیات خود بوده.
و به صورت ناخودآگاه بیشترین همکاری را با فرد هنر درمان و یا تیم هنر درمانی بکار می گیرد.
اغلب کودکانی که با مسائل مربوط به اختلال در رشد جسمانی و رشد ادارک شناختی و همچنین تروما مواجه هستند توسط والدین به مراکز معتبر برای هنر درمانی ارجاع داده می شوند.
هنر درمانی در سنین پایین مانع نهادینه شدن اختلال روانی و آسیب اجتماعی ایجاد شده می گردد.
و از بروز مسائل جدی در سنین بالاتر پیشگیری می کند. در ادامه مراحل هنر درمانی را در کودکان بیان می کنیم.

مراحل هنر درمانی در کودکان

در علم روانشناسی مراحل ذیل با عنوان نحوه تاثیر گذاری هنر درمانی بر کودکان زیر ده سال مطرح می گردد. این مراحل به ترتیب عبارتند از:

  1. اساس حسی:
    این مرحله به ارتباط غیر کلامی فرد بیمار با جهان اطراف خود از طریق تصاویر هنری می پردازد.
  2. رشد و نمو:
    نحوه نقاشی و ابراز درک هنری، شناخت مناسبی از نحوه رشد کودک و قرار داشتن وی در یک مرحله خاص از رشد و نمو ارائه می دهد.
  3. خود تنظیمی:
    این مرحله به زیست شناسی عصبی معروف بوده و با درک مناسبی از موقعیت درمانی برای روانشناس هنری همراه است.
  4. ساختن و معنا دادن:
    مرحله درمان از این نقطه آغاز می گردد.
    هنر درمانی با ارائه فرصت مناسب سعی دارد به کودک توانایی استعاره و قصه پردازی در خصوص تصویر خلق شده را بدهد.
    و اختلال روانی ایجاد شده را از قسمت مغز و سیستم عصبی به سمت زبان و برون گرایی هدایت کند.
  5. نیمکره راست به نیمکره راست:
    این قسمت مهمترین بخش درمانی را شامل می گردد که با ادراک کامل نیمکره راست به عنوان مرکز نگهداری و کنترل احساسات از تمامی عواطف و هیجانات صورت گرفته خواهد بود.

هنر درمانی در نوجوانان

نوجوانان یکی از آسیب پذیرترین اقشار اجتماع در برخورد با آسیب های اجتماعی هستند.
که به شدت مورد حمایت سازمان های ملی و بین المللی واقع شده اند.
عدم توجه به اختلالات روانی و آسیب های اجتماعی موثر و رخ داده در زندگی نوجوانان می تواند به یک تهدید اجتماعی در سنین جوانی و بزرگسالی منجر گردد.

نوجوانان در مقابل شیوه های درمانی مقاوم تر بوده

و ممکن است دوره هنر درمانی برای آنها طولانی باشد
اما نباید از نتایج ارزشمند این شیوه درمانی برای مشکلات شناختی در نوجوانان غافل گردید.
نوجوانان در این دوره به شدت از خانواده و یا مسائل مختلفی که منجر به مسائل روانی شده اند فاصله گرفته و تیم درمانی ممکن است مجبور به محدود نمودن نقش خانواده در پروسه درمان ملزم گردد.
با این حال نباید از یاد ببریم که هیچ گروه و یا افرادی به اندازه خانواده قادر به درک مسائل شناختی فرد نیستند.

هنر درمانی در جوانان چگونه است؟

جوانی سن پویایی و تعیین یک مسیر مناسب برای آینده است.
درمان های شناختی در این سن به خوبی نتیجه می دهند.
جوانان با یک مسیر پر از امید، دغدغه، هیجان، عواطف مختلف و اهداف کوتاه مدت و بلند مدت مواجه هستند.
درک شناختی و قدرت تسلط بر عواطف در سنین جوانی در مقایسه با دیگر رده های سنی به راحتی رخ داده.
و در اغلب موارد خود بیمار نیز به خوبی مشارکت لازم را با تیم درمانی به کار می برد.
در صورتی که اختلال روانی و آسیب اجتماعی ایجاد شده ریشه در کودکی فرد داشته باشد مراحل درمان طولانی تر و ممکن است با فرایند دشوار تری صورت گیرد.
به هر حال تمامی آسیب های اجتماعی و اختلالات روانی در رشته های عصبی و ذهن فرد نهادینه شده و ممکن  است در هر زمانی صورت گرفته باشد.
استفاده از خلاقیت های حرفه ای تر همچون ساخت موزیک و آهنگ بهتر از تصویر سازی و نقاشی برای هنر درمانی در سنین جوانی نتیجه می دهد.

هنر درمانی در سالمندان

یکی از گروه های سنی بسیار آسیب پذیر در برابر مسائل روانی سالمندان و افراد سال خورده هستند.
این افراد صرفا به حمایت های فیزیکی برای انجام امور روزمره نیاز ندارند.
بلکه به حمایت های روانی برای مقابله با مسائل روحی و عاطفی نیاز داشته و عدم توجه به بعد عاطفی سالمندان می تواند با افسردگی های شدید و مسائل روانی جدی مبدل گردد.
این مسائل تاثیر بسیار زیادی در ایجاد آلزایمر و یا افزایش سطح آلزامیر ایجاد شده دارد.
بسیاری از افراد و عامه اجتماع تصور می کنند که این گروه از افراد قادر به درک مسائل روان شناختی در حیطه هنر و روانشناسی نبوده.
و بنابراین دوره های هنر درمانی تاثیری بر روند بهبود خودشناختی آنها ندارد اما علم روانشناسی این عقیده را انکار نموده و به صورت منطقی بدان پاسخ داده است.

هنر درمانی برای سالمندان تا چه اندازه اثر بخش است؟

سالمندی با بروز استرس های خاص و نهفته در درون فرد همراه است.
مهمترین تاثیر هنر درمانی در سالمندان کاهش سطح عمومی استرس نهفته و کنار آمدن با مسائل جانبی است.
سالمندی که در محیط آسایشگاه و یا خانه مورد هنر درمانی قرار می گیرد.

با مزیت های این روش درمانی به طرق ذیل رو به رو می گردد:

  • کاهش استرس و اضطراب در فرد
  • تعاملات اجتماعی و برون گرایی سازنده
  • افزایش عزت نفس در یک فضای غیر رقابتی
  • کاهش درد مفاصل و کاهش التهاب های بدنی
  • بیان احساسات واقعی همچون احساس غم، شادی، هیجان، استرس و …
  • کنار آمدن با تروما
  • هدفمندی در زندگی
  • فعالیت مغزی و مقابله با آلزایمر و فراموشی
  • فعال نمودن هوش عاطفی و تسلط بر عواطف شخصی

هنر درمانی برای کودکان اوتیسم

اوتیسم نوعی اختلال در رشد است که باعث می شود فعالیت سیستم مغزی به صورت نرمال صورت نگیرد.
و فرد قادر به درک مسائل رفتاری و ایجاد ارتباط کلامی موفق با دنیای اطراف نخواهد بود.
تا کنون بررسی های صورت گرفته نتوانسته است با قواعد علمی دقیق موفق به درک رابطه هنر درمانی و اوتیسم گردد
اما تاثیر مثبت این روش درمانی مشترک میان روانشناسی و هنر را پذیرفته است.
هنر و بخصوص نقاشی این شرایط را برای کودک مبتلا به اوتیسم فراهم می کند.
تا بدون استفاده از قدرت کلامی و زبان گفتاری، عواطف و روحیات درونی خود را به تصویر کشیده و مخاطب را از درون خود آگاه سازد.
هنر درمانی در کودکان اوتیسم به شدت نیاز به همکاری والدین و گروه های حمایتی ویژه دارد.

نتایج هنر درمانی در کودکان مبتلا به اوتیسم

هنر درمانی برای کودکان مبتلا به اوتیسم با نتایج مناسبی همراه خواهد بود.

اصلی ترین نتایج حاصل از هنر درمانی در خصوص کودکان مبتلا به اوتیسم عبارتند از:

  • افزایش توانایی های فکری – تجسمی:
    این نتیجه را می توان مهمترین نتیجه حاصل از هنر درمانی برای کودکان مبتلا به اوتیسم دانست چرا که به قوای ادراک شناختی آن ها از محیط بیرون و مسائل روانی و عاطفی می انجامد.
  • افزایش توانایی تشخیص حالات بدن و صورت و پاسخ مناسب به آن ها که به زبان بدن معروف است.
  • افزایش قدرت کنترل وتشخیص احساسات و عواطف
  • افزایش قوای حرکتی و کنترل اعضای مربوطه

هنر درمانی در منتال لند

موسسه تخصصی مشاوره روانشناسی منتال لند به روش های درمانی نوین و استفاده از الگوها و روش های مدرن جهت افزایش خود آگاهی و رسیدن به درک شناختی از روحیات درونی می پردازد.
هنر درمانی یکی از طرق پذیرفته شده درمانی در علم روانشناسی و با استمداد از اصول هنری است.
که در منتال لند بکار می رود و مورد تاکید بسیاری قرار می گیرد.
هنر درمانان ما در منتال لند با سفر به ناشناخته های درون، کمک بسیاری به درمان اختلالات افسردگی و شناخت از خود یا همان خودشناسی افراد می کنند.
هنر درمانی نیز با چنین رویکردی قادر است فرد مبتلا به اختلالات روانی و آسیب های اجتماعی را به خودشناسی رسانده و اختلالات و آسیب های نهفته را درمان کند.
موسسه منتال لند به افرادی که به علل مختلف قادر به درک روحیات و کنترل عواطف خود نیستند کمک می کند به زندگی عادی برگردند.
و در کنار دیگر افراد اجتماع و بخصوص اعضای خانواده خود لحظات موفقی را از حیث ارتباط کلامی و خلقیات درونی سپری نمایند.

سبد خرید شما
  • هیچ محصولی در سبد خرید شما نیست.